گاهی زندگی واقعاً به «تار مو» بند میشود؛ فشار کار، نگرانی مالی، بیماری عزیزان و اضطراب آینده دستبهدست هم میدهند تا احساس کنیم دیگر توان ادامه دادن نداریم. اما درست در همین لحظههای فرساینده، مهارتهایی ساده میتوانند به کمک بیایند؛ از تمرکز بر لحظه اکنون و نوشتن افکار گرفته تا تنفس آگاهانه، حرکت دادن بدن و کمک گرفتن از یک دوست. در کنار همه اینها، امید و توکل به خداوند میتواند آخرین و محکمترین تکیهگاه برای عبور از طوفانهای زندگی باشد.
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، عبور از روزهای پرتنش و بحرانزده، تنها با یک راهکار امکانپذیر نیست؛ بلکه به مجموعهای از مهارتها و تکیهگاهها نیاز دارد. خانه روان انسان زمانی میتواند در برابر فشارهای زندگی ایستادگی کند که پایههای آن با مهارتهای ساده اما کاربردی ساخته شده باشد.
ساعت از نیمهشب گذشته است. سکوت خانه سنگینتر از همیشه به نظر میرسد. روی کاناپه نشستهای، به نقطهای نامعلوم خیره شدهای و فنجان چای سردشده را در دست گرفتهای. روزی طولانی را پشت سر گذاشتهای؛ از ضربالاجلهای کارهای نیمهتمام گرفته تا نگرانی قسطهای پایان ماه و تماسی که قرار بود با یکی از نزدیکان بیمارت داشته باشی اما فراموشش کردی.
حالا که همهجا ساکت است، صداهای اضطرابآور ذهن بلندتر شنیده میشوند. در میان همه افکار، یک جمله بیش از بقیه خودش را نشان میدهد: «دیگر نمیتوانم؛ به آخر خط رسیدهام.»
این همان لحظهای است که احساس میکنی زندگی به تار مویی بند شده و کوچکترین فشار میتواند همهچیز را فرو بریزد؛ همان تجربهای که میتوان آن را «به مو رسیدن» نامید.
اما درست در اوج ناامیدی، پیش از آنکه تسلیم شوی، تصمیم دیگری میگیری. از جا بلند میشوی، به سمت سینک ظرفشویی میروی و فنجان سردشده را زیر آب میشویی. این بار فقط روی یک چیز تمرکز میکنی: خنکای آب روی پوست دستت، صدای آرام اسفنج هنگام برخورد با سرامیک و بوی ملایم مایع ظرفشویی.
برای چند ثانیه، همهچیز کنار میرود؛ نه گذشتهای وجود دارد و نه آیندهای. نگرانیها نیز برای لحظاتی از مرکز توجه خارج میشوند. فقط تو هستی و فنجانی که در حال شستن آن هستی.
ناگهان، در این سکوت بیرونی و درونی، جرقهای کوچک شکل میگیرد؛ آرامشی کوتاه اما غیرمنتظره.
این اتفاق معجزه نیست؛ یک مهارت است. مهارتی که روانشناسان سالها آن را بررسی کردهاند و میتواند نقطه آغاز بازسازی تارهای امید در انسان باشد؛ جایی که میآموزیم حتی وقتی احساس میکنیم همهچیز به تار مویی بند است، همان تار مو میتواند استحکام بیشتری از آنچه تصور میکنیم داشته باشد.
بنابر روایت فارس، در ادامه، نقشهای برای بازسازی «خانه روان» و ابزارهایی ساده اما قدرتمند را مرور میکنیم.
لنگر انداختن در ساحل امنِ اکنون
کاری که هنگام شستن فنجان انجام دادی، نمونهای از تکنیکی قدرتمند به نام «ذهنآگاهی» است.
مارشا لینهان، مبدع این روش، بر این باور است که وقتی ذهن در گرداب اضطراب گرفتار میشود، یکی از امنترین راهها برای بازگشت، تمرکز دوباره بر لحظه اکنون و استفاده از حواس پنجگانه است.
دفعه بعد که احساس کردید افکار شما را با خود میبرند، یک «لنگر حسی» پیدا کنید؛ میتواند لمس بافت نرم یک پتو، مزه یک حبه قند، صدای باران پشت پنجره یا حتی تماشای رنگ آبی آسمان باشد. هدف این است که توجه ذهن از گرداب افکار به تجربهای واقعی و حاضر بازگردد.
نوشتن؛ راهی برای فاصله گرفتن از افکار
افکار نگرانکننده وقتی تنها در ذهن باقی میمانند، ممکن است بزرگتر و هراسآورتر به نظر برسند.
برای همین، آنها را از ذهن بیرون بیاورید و روی کاغذ بنویسید. یک دفترچه بردارید و هر آنچه ذهن شما را آشفته کرده، بدون قضاوت ثبت کنید.
نوشتن کمک میکند میان «شما» و «افکارتان» فاصلهای ایجاد شود؛ فاصلهای امن که در آن میتوانید افکار خود را ببینید، بدون اینکه الزاماً تحت تأثیر آنها قرار بگیرید.
بازسازی حس کنترل با قدمهای کوچک
اضطراب مزمن گاهی این احساس را در انسان ایجاد میکند که هیچ کنترلی بر شرایط ندارد. برای بازگرداندن حس «خودکارآمدی»، لازم نیست از همان ابتدا سراغ کارهای بزرگ بروید؛ بهتر است از اقدامهای کوچک و قابل مدیریت شروع کنید.
مرتب کردن تختخواب در ابتدای روز، پاسخ دادن به یک پیام یا آب دادن به گلدانها میتواند همین نقش را داشته باشد.
مغز با مشاهده همین موفقیتهای کوچک، پیام مهمی دریافت میکند: «تو هنوز میتوانی بر محیط اطرافت اثر بگذاری.»
نفس کشیدن برای آرام کردن عصب واگ
وقتی بدن در معرض استرس قرار میگیرد، سیستم عصبی وارد وضعیت «جنگ یا گریز» میشود و در نتیجه، تنفس معمولاً کوتاه و سطحی خواهد شد.
نظریه پلیواگال استیون پورجز بر این موضوع تأکید دارد که میتوان با استفاده آگاهانه از تنفس، به آرامتر شدن این وضعیت کمک کرد.
یکی از نکات مهم، توجه به بازدم است. چند نفس عمیق بکشید و تلاش کنید مدت زمان بازدم، طولانیتر از دم باشد.
این کار میتواند مانند فشردن یک دکمه بازنشانی عمل کند و پیامی آرامکننده به بدن و قلب بفرستد: «آرام باش.»
انرژی فشرده را از بدن بیرون بریزید
تروما و استرس میتوانند انرژی و تنش زیادی را در بدن باقی بگذارند. اگر این فشار تخلیه نشود، ممکن است خود را به شکل تنش عضلانی، بیقراری و ناآرامی نشان دهد.
برای رها کردن این انرژی، الزاماً به ورزش سنگین نیاز ندارید. کافی است از جای خود بلند شوید، بدن را بکشید یا حتی چند لحظه آن را تکان دهید.
همین حرکتهای ساده فیزیکی میتوانند به بدن کمک کنند تا بخشی از بار ناشی از استرس را رها کند.
چراغی روشن به نام یک دوست
گاهی تاریکترین اتاقهای ذهن با حضور یک انسان دیگر روشن میشوند.
نظریه دلبستگی جان بالبی و پژوهشهای گای وینچ بر اهمیت «حمایت اجتماعی» تأکید دارند. انزوا میتواند اضطراب را تشدید کند؛ به همین دلیل، ارتباط با یک فرد امن و قابل اعتماد اهمیت زیادی دارد.
به یک دوست امن تلفن کنید. قرار نیست او حتماً راهحلی برای مشکل شما پیدا کند. گاهی فقط شنیده شدن و اینکه کسی بدون قضاوت به حرفهایتان گوش دهد، کافی است.
نگاه به آسمان؛ اتصال به منبعی بینهایت
روانشناسی مدرن، با وجود تمام ابزارها و راهکارهایی که در اختیار انسان قرار میدهد، در نهایت به این پرسش میرسد که انسان به تکیهگاهی فراتر از تواناییهای فردی خود نیز نیاز دارد.
در این نقطه، تمام این نظریهها و مهارتها میتوانند به یک اصل بنیادین متصل شوند: «توکل و امید به خداوند».
وقتی انسان از مهارتهای لازم برای مدیریت ذهن و بدن خود استفاده میکند، ایمان به حضور قدرتی بینهایت و مهربان میتواند به او یادآوری کند که در این جهان پهناور تنها و رهاشده نیست.
امید به خداوند همان لنگرگاه نهایی است که حتی در میانه طوفانهایی که برای آنها راهکار علمی مشخصی پیدا نمیکنیم، میتواند قلب انسان را گرم و استوار نگه دارد.
بنای دوباره خانه روان
عبور از روزهای بحرانی و اضطرابآور، به یک معماری همهجانبه نیاز دارد. خانه روان ما زمانی میتواند مستحکم و امن باشد که پایههای آن را با مهارتهای ملموس، مانند تمرکز بر لحظه اکنون و تنفس آگاهانه، بنا کنیم؛ دیوارهای آن را با حضور دوستان و عزیزانمان بالا ببریم و در نهایت، سقف این خانه را با امید و توکل به خداوند استوار نگه داریم.
در چنین معماری تازهای، آن تار مویی که تصور میکردیم هر لحظه ممکن است پاره شود، میتواند به طنابی محکم تبدیل شود؛ طنابی که نهتنها مانع سقوط ما میشود، بلکه راهی روشن برای ایستادن، ادامه دادن و عبور از بحران پیش پایمان میگذارد.
کد مطلب 2277984
-
اینطور توبه کنید تا محبوب خدا شوید / فرق «محب» و «محبوب» چیست؟
-
وقتی احساس میکنید «دیگر نمیتوانید»؛ چند راه ساده برای ساختن دوباره تابآوری روان
-
چرا در اسلام «دانستن» یک فضیلت بزرگ است؟؛ توصیههای پیامبر(ص) و امام علی(ع) درباره علمآموزی
-
حضرت معصومه(س) فقط «کریمه اهلبیت» نبود؛ روایت ۴ فضیلت از بانویی که الگوی ایمان و معرفت شد
-
نشانی گمشده کوچه بنیهاشم ؛ قم حرم کریمه اهل بیت