اهمیت درمان مناسب با وضعیت بیمار دچار شکستگی استخوان

رئیس پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران، بر ضرورت ارزیابی دقیق خطر شکستگی، انتخاب درمان متناسب با وضعیت هر بیمار و پیگیری مستمر بیماران پس از شکستگی تأکید کرد.

به گزارش خبرگزاری مهر، باقر لاریجانی، در بیست‌ویکمین سمینار تازه‌های استئوپروز که روز چهارشنبه ۲۹ مهر ۱۴۰۵ در سالن همایش‌های غرضی بیمارستان میلاد برگزار شد، پوکی استخوان را بیماری خاموشی دانست که در بسیاری از موارد تا زمان بروز شکستگی شناسایی نمی‌شود.

رئیس بیست‌ویکمین سمینار تازه‌های استئوپروز، با اشاره به شیوع بالای کاهش تراکم استخوان در جمعیت کشور، بر اهمیت توجه به استئوپنی در کنار پوکی استخوان تأکید کرد و گفت: کاهش تراکم استخوان، حتی پیش از رسیدن به محدوده تشخیصی پوکی استخوان، می‌تواند در ارزیابی خطر شکستگی اهمیت داشته باشد.

لاریجانی با اشاره به عوامل خطر پوکی استخوان، این عوامل را به سه گروه عوامل قابل‌تغییر، عوامل غیرقابل‌تغییر و عوامل مرتبط با بیماری‌های زمینه‌ای تقسیم کرد.

به گفته وی، عواملی مانند افزایش سن، سابقه شکستگی، مصرف دخانیات، کم‌تحرکی، برخی بیماری‌های زمینه‌ای و کمبود ویتامین D باید در ارزیابی وضعیت سلامت استخوان مورد توجه قرار گیرند.

لاریجانی همچنین به شواهد جدید درباره نقش عواملی مانند اختلالات بینایی و شنوایی، مصرف برخی داروها، آلودگی هوا و الگوهای تغذیه‌ای اشاره کرد و بر ضرورت توجه به خطر زمین‌خوردن و شکستگی، به‌ویژه در سالمندان، تأکید داشت.

وی با بیان اینکه سنجش تراکم استخوان با روش جذب‌سنجی اشعه ایکس با انرژی دوگانه (DXA) همچنان از ابزارهای اصلی تشخیص است، توضیح داد که ارزیابی خطر شکستگی نباید صرفاً به نتایج سنجش تراکم استخوان محدود شود.

به گفته لاریجانی، ابزارهای ارزیابی خطر، از جمله فرکس (FRAX) و نسخه توسعه‌یافته آن، فرکس پلاس (FRAXplus)، می‌توانند با در نظر گرفتن عوامل بالینی به شناسایی افراد نیازمند بررسی یا درمان کمک کنند.

وی با تأکید بر ضرورت توسعه این رویکرد در شبکه بهداشت کشور افزود: غربالگری باید بر اساس سن، عوامل خطر و شرایط بالینی افراد انجام شود و پس از شناسایی افراد در معرض خطر، مسیر ارجاع، تصمیم‌گیری درمانی و پیگیری آنان نیز به‌صورت مشخص تعریف شود.

درمان دارویی بر اساس میزان خطر شکستگی

لاریجانی با اشاره به تنوع داروهای موجود برای درمان پوکی استخوان، انتخاب درمان را وابسته به میزان خطر شکستگی، شدت بیماری، سابقه شکستگی و شرایط بالینی بیمار دانست.

وی توضیح داد: در بیماران پرخطر، انتخاب درمان مناسب و توجه به توالی استفاده از داروها می‌تواند در کاهش احتمال شکستگی‌های بعدی اهمیت داشته باشد.

به گفته لاریجانی، داروهای ضدجذب استخوان و داروهای استخوان‌ساز هرکدام جایگاه مشخصی در درمان دارند و انتخاب میان آنها باید بر اساس شواهد علمی و وضعیت بیمار صورت گیرد. همچنین، مدت درمان و تصمیم‌گیری درباره ادامه، تغییر یا وقفه درمانی باید با ارزیابی مجدد خطر شکستگی انجام شود؛ به‌ویژه در بیمارانی که همچنان در گروه پرخطر قرار دارند، قطع یا رها کردن درمان بدون برنامه می‌تواند نگران‌کننده باشد.

رئیس بیست‌ویکمین سمینار تازه‌های استئوپروز، با اشاره به برخی نگرانی‌ها درباره عوارض نادر درمان‌های طولانی‌مدت، از جمله مشکلات استخوان فک، تأکید کرد که تصمیم‌گیری درمانی باید بر اساس ارزیابی علمی خطر و فایده انجام شود و نگرانی از عوارض نادر نباید به قطع خودسرانه یا بی‌مورد درمان منجر شود.

وی همچنین با اشاره به اهمیت درمان در مردان و زنان مبتلا به پوکی استخوان، بر لزوم ارزیابی و درمان متناسب با خطر شکستگی در هر دو گروه تأکید کرد.

ضرورت توجه هم‌زمان به سلامت استخوان و عضله

لاریجانی به ارتباط سلامت استخوان و عضله اختصاص داد و گفت: کاهش توده عضلانی و ضعف جسمانی می‌تواند خطر زمین‌خوردن و شکستگی را افزایش دهد؛ ازاین‌رو، پیشگیری و درمان پوکی استخوان باید با توجه به وضعیت عضلانی و عملکرد حرکتی بیمار همراه باشد.

وی فعالیت بدنی منظم، تمرین‌های مناسب، تغذیه کافی و تأمین نیازهای پروتئینی و اصلاح کمبود ویتامین D را از محورهای مهم مراقبت دانست.

به گفته لاریجانی ، توجه به وضعیت تغذیه‌ای و حفظ توان عضلانی، به‌ویژه در سالمندان، می‌تواند در ارتقای سلامت عمومی و کاهش عوامل زمینه‌ساز شکستگی نقش داشته باشد.

حرکت به سمت درمان شخصی‌سازی‌شده

رئیس سمینار تازه‌های استئوپروز در ادامه با اشاره به پیشرفت‌های حوزه ژنتیک و تحلیل داده‌های زیستی، بر ضرورت حرکت به سمت پزشکی شخصی‌سازی‌شده تأکید کرد.

وی توضیح داد که در کنار اطلاعات بالینی و نتایج سنجش تراکم استخوان، داده‌های ژنتیکی، پروتئینی و میکروبیوم می‌توانند در آینده به شناخت تفاوت‌های فردی و انتخاب دقیق‌تر درمان کمک کنند.

لاریجانی همچنین استفاده از روش‌های پیشرفته تحلیل داده و هوش مصنوعی را از زمینه‌های قابل‌توجه برای توسعه ارزیابی خطر و تصمیم‌گیری درمانی برشمرد و گفت که این رویکردها می‌توانند در آینده به انتخاب درمان متناسب با ویژگی‌های هر بیمار کمک کنند.

لزوم پیشگیری از شکستگی‌های مجدد

وی در پایان، با تأکید بر اهمیت مراقبت پس از شکستگی، شناسایی بیماران مبتلا به شکستگی‌های ناشی از شکنندگی استخوان و پیگیری درمان آنان را ضروری دانست.

به گفته لاریجانی، بیمارانی که پس از نخستین شکستگی شناسایی و به‌موقع درمان نشوند، ممکن است در معرض شکستگی‌های بعدی قرار گیرند؛ بنابراین، ایجاد مسیرهای منسجم مراقبتی در بیمارستان‌ها و ارتباط آن‌ها با شبکه خدمات سلامت، از اقدامات مهم برای کاهش بار بیماری است.

وی با اشاره به فعالیت برخی مراکز درمانی کشور در این زمینه، بر توسعه همکاری میان مراکز درمانی، شبکه بهداشت و متخصصان برای شناسایی بیماران، افزایش پایبندی به درمان و پیشگیری از شکستگی‌های مجدد تأکید کرد.

کد مطلب 6985013 حبیب احسنی پور